مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۶۵ - باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را گفت امیر او را که اینها راستست لیک بخش تو ازینها کاستست صد هزاران را چو من تو ره زدی حفره کردی در خزینه آمدی آتشی از تو نسوزم چاره نیست کیست کز دست تو جامه ش پاره نیست طبعت ای آتش چو سوزانیدنیست تا نسوزانی تو چیزی چاره نیست لعنت این باشد که سوزانت کند اوستاد جمله دزدانت کند با خدا گفتی شنیدی روبرو من چه باشم پیش مکرت ای عدو معرفتهای تو چون بانگ صفیر بانگ مرغانست لیکن مرغ گیر صد هزاران مرغ را آن ره زدست مرغ غره کآشنایی آمدست در هوا چون بشنود بانگ صفیر از هوا آید شود اینجا اسیر قوم نوح از مکر تو در نوحه اند دل کباب و سینه شرحه شرحه اند عاد را تو باد دادی در جهان در فکندی در عذاب و اندهان از تو بود آن سنگسار قوم لوط در سیاهابه ز تو خوردند غوط مغز نمرود از تو آمد ریخته ای هزاران فتنه ها انگیخته عقل فرعون ذکی فیلسوف کور گشت از تو نیابید او وقوف بولهب هم از تو نااهلی شده بوالحکم هم از تو بوجهلی شده ای برین شطرنج بهر یاد را مات کرده صد هزار استاد را ای ز فرزین بندهای مشکلت سوخته دلها سیه گشته دلت بحر مکری تو خلایق قطره ای تو چو کوهی وین سلیمان ذره ای کی رهد از مکر تو ای مختصم غرق طوفانیم الا من عصم بس ستاره سعد از تو محترق بس سپاه و جمع از تو مفترق مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۶۶ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را گفت ابلیسش گشای این عقد را من محکم قلب را و نقد را امتحان شیر و کلبم کرد حق امتحان نقد و قلبم کرد حق قلب را من کی سیه رو کرده ام صیرفی ام قیمت او کرده ام نیکوان را رهنمایی می کنم شاخه های خشک را بر می کنم این علفها می نهم از بهر چیست تا پدید آید که حیوان جنس کیست گرگ از آهو چو زاید کودکی هست در گرگیش و آهویی شکی تو گیاه و استخوان پیشش بریز تا کدامین سو کند او گام تیز گر به سوی استخوان آید سگست ور گیا خواهد یقین آهو رگست قهر و لطفی جفت شد با همدگر زاد ازین هر دو جهانی خیر و شر تو گیاه و استخوان را عرضه کن قوت نفس و قوت جان را عرضه کن گر غذای نفس جوید ابترست ور غذای روح خواهد سرورست گر کند او خدمت تن هست خر ور رود در بحر جان یابد گهر گرچه این دو مختلف خیر و شرند لیک این هر دو به یک کار اندرند انبیا طاعات عرضه می کنند دشمنان شهوات عرضه می کنند نیک را چون بد کنم یزدان نیم داعیم من خالق ایشان نیم خوب را من زشت سازم رب نه ام زشت را و خوب را آیینه ام سوخت هندو آینه از درد را کین سیه رو می نماید مرد را گفت آیینه گناه از من نبود جرم او را نه که روی من زدود او مرا غماز کرد و راست گو تا بگویم زشت کو و خوب کو من گواهم بر گوا زندان کجاست اهل زندان نیستم ایزد گواست هر کجا بینم نهال میوه دار تربیتها می کنم من دایه وار هر کجا بینم درخت تلخ و خشک می برم من تا رهد از پشک مشک خشک گوید باغبان را کای فتی مر مرا چه می بری سر بی خطا باغبان گوید خمش ای زشت خو بس نباشد خشکی تو جرم تو خشک گوید راستم من کژ نیم تو چرا بی جرم می بری پیم باغبان گوید اگر مسعودیی کاشکی کژ بودیی تر بودیی جاذب آب حیاتی گشتیی اندر آب زندگی آغشتیی تخم تو بد بوده است و اصل تو با درخت خوش نبوده وصل تو شاخ تلخ ار با خوشی وصلت کند آن خوشی اندر نهادش بر زند
مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۶۵ - باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را گفت امیر او را که اینها راستست لیک بخش تو ازینها کاستست صد هزاران را چو من تو ره زدی حفره کردی در خزینه آمدی آتشی از تو نسوزم چاره نیست کیست کز دست تو جامه ش پاره نیست طبعت ای آتش چو سوزانیدنیست تا نسوزانی تو چیزی چاره نیست لعنت این باشد که سوزانت کند اوستاد جمله دزدانت کند با خدا گفتی شنیدی روبرو من چه باشم پیش مکرت ای عدو معرفتهای تو چون بانگ صفیر بانگ مرغانست لیکن مرغ گیر صد هزاران مرغ را آن ره زدست مرغ غره کآشنایی آمدست در هوا چون بشنود بانگ صفیر از هوا آید شود اینجا اسیر قوم نوح از مکر تو در نوحه اند دل کباب و سینه شرحه شرحه اند عاد را تو باد دادی در جهان در فکندی در عذاب و اندهان از تو بود آن سنگسار قوم لوط در سیاهابه ز تو خوردند غوط مغز نمرود از تو آمد ریخته ای هزاران فتنه ها انگیخته عقل فرعون ذکی فیلسوف کور گشت از تو نیابید او وقوف بولهب هم از تو نااهلی شده بوالحکم هم از تو بوجهلی شده ای برین شطرنج بهر یاد را مات کرده صد هزار استاد را ای ز فرزین بندهای مشکلت سوخته دلها سیه گشته دلت بحر مکری تو خلایق قطره ای تو چو کوهی وین سلیمان ذره ای کی رهد از مکر تو ای مختصم غرق طوفانیم الا من عصم بس ستاره سعد از تو محترق بس سپاه و جمع از تو مفترق مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۶۶ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را گفت ابلیسش گشای این عقد را من محکم قلب را و نقد را امتحان شیر و کلبم کرد حق امتحان نقد و قلبم کرد حق قلب را من کی سیه رو کرده ام صیرفی ام قیمت او کرده ام نیکوان را رهنمایی می کنم شاخه های خشک را بر می کنم این علفها می نهم از بهر چیست تا پدید آید که حیوان جنس کیست گرگ از آهو چو زاید کودکی هست در گرگیش و آهویی شکی تو گیاه و استخوان پیشش بریز تا کدامین سو کند او گام تیز گر به سوی استخوان آید سگست ور گیا خواهد یقین آهو رگست قهر و لطفی جفت شد با همدگر زاد ازین هر دو جهانی خیر و شر تو گیاه و استخوان را عرضه کن قوت نفس و قوت جان را عرضه کن گر غذای نفس جوید ابترست ور غذای روح خواهد سرورست گر کند او خدمت تن هست خر ور رود در بحر جان یابد گهر گرچه این دو مختلف خیر و شرند لیک این هر دو به یک کار اندرند انبیا طاعات عرضه می کنند دشمنان شهوات عرضه می کنند نیک را چون بد کنم یزدان نیم داعیم من خالق ایشان نیم خوب را من زشت سازم رب نه ام زشت را و خوب را آیینه ام سوخت هندو آینه از درد را کین سیه رو می نماید مرد را گفت آیینه گناه از من نبود جرم او را نه که روی من زدود او مرا غماز کرد و راست گو تا بگویم زشت کو و خوب کو من گواهم بر گوا زندان کجاست اهل زندان نیستم ایزد گواست هر کجا بینم نهال میوه دار تربیتها می کنم من دایه وار هر کجا بینم درخت تلخ و خشک می برم من تا رهد از پشک مشک خشک گوید باغبان را کای فتی مر مرا چه می بری سر بی خطا باغبان گوید خمش ای زشت خو بس نباشد خشکی تو جرم تو خشک گوید راستم من کژ نیم تو چرا بی جرم می بری پیم باغبان گوید اگر مسعودیی کاشکی کژ بودیی تر بودیی جاذب آب حیاتی گشتیی اندر آب زندگی آغشتیی تخم تو بد بوده است و اصل تو با درخت خوش نبوده وصل تو شاخ تلخ ار با خوشی وصلت کند آن خوشی اندر نهادش بر زند