رمضان شريف اوروجنك فرضيتى و ماهيتى:
صوم رمضان (رمضان اوروجى)، اسلامك بش ركنندن بريدر. شريعت اصطلاحنده؛ اهليت صاحبي بر مسلمانك، نيت ايده رك امساك وقتندن (فجر صادقدن) غروب شمسه قدر يمك، ايچمك و مناسبت زوجيه دن نفسنى امساك ايتمسى (طوتمسى) در. فرضيتى بقره سوره سنك ١٨٣نجى آيت كريمه سيله ثابتدر: «يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم لعلكم تتقون» (ابن قدامه، المغنى، ج ٣، ص ٣٧-٣٨؛ ابن عابدين، رد المحتار، ج ٢، ص ٤٠٨-٤٠٩).
وجوب شرطلرى و اعذار شرعيه (معذرتلر):
رمضان اوروجنك فرض اولمسى ايچون اسلام، عقل و بلوغ شرطلرى آرانير (نووى، منهاج الطالبين، ج ١، ص ٣٤-٣٧؛ امام مالك، الموطأ، ج ١، ص ٣٠٦). شريعت اسلاميه بعض معذرت حاللرنده رخصت بخش ايتمشدر:
١. خسته لق و سفر (يولجيلق): اوروچ طوتديغى تقديرده خسته لغنك آرتمسندن خوف ايدن مريض ايله سفر مسافه سنده يولجيلق ايدن مسافر، رمضانده افطار ايده بيلير و صوڭره گوننه گون قضا ايدر. حنفى و شافعى مذهبلرنجه، ضرر و مشقت يوق ايسه مسافرك اوروچ طوتمسى داها فضيلتلى در (قدورى، المختصر، ج ١، ص ٦٢-٦٦؛ مرغينانى، الهدايه، ج ١، ص ١٢٥-١٢٨؛ امام شافعى، الام، ج ٢، ص ١٠٢-١٠٤). ٢. حمل و ارضاع (گبه و امزيكلى قادينلر): كنديلرينه ويا اولادلرينه ضرر گلمسندن قورقان حامله و مرضعه قادينلر اوروچلرينى آچوب بالاخره قضا ايدرلر (امام شافعى، الام، ج ٢، ص ١٠٢؛ شيرازى، المهذب، ج ١، ص ١٧٦-١٧٧). ٣. شيخ فانى (پير فانى): اوروچ طوتمغه اصلا طاقتى اولميان و شفا اميدى بولونميان پك اختيار كيمسه لر، هر گون مقابلنده بر مسكينى اطعام ايدرلر (فديه ويررلر) (قدورى، المختصر، ج ١، ص ٦٢). ٤. حيض و نفاس: حيض و نفاس حالنده كى قادينلرك اوروچ طوتمسى حرامدر؛ طهارت بولدقدن صوڭره طوته مدقلرى گونلرى قضا ايدرلر.
قضا و كفارت احكامى:
معذرت شرعيه ايله طوتوله ميان اوروچلرك يالڭزجه قضاسى لازم گلير. بونكله برابر، رمضان اوروجنى هيچبر عذر شرعى اولمقسزين قصداً يمك، ايچمك ويا جماع ايله افساد ايدن كيمسه يه هم قضا هم ده كفارت (بر رقبه آزاد ايتمك، بوڭا مقتدر اولمازسه آرا ويرمدن ايكى آى اوروچ طوتمق، بوڭا ده گوجى يتمزسه آلتمش فقيرى طويورمق) واجب اولور. امام غزالى احياء علوم الدينده (ج ١، ص ٢٣٢-٢٣٣) اوروجك يالڭز معده نك دگل، گوز، قولاق، دل و قلبك ده گناهلردن امساكى ايله كمال بولاجغنى بيان ايدر.
خلاصه و علمى دكرلنديرمه
رمضان اوروجى، نفسى تربيه ايدن و قولى تقوى مرتبه سنه ايرديرن معظم بر عبادتدر. فقهاى عظام، رخصت و عزيمت احكامنى كتاب و سنت ضياسنده كمال دقتله تدوين ايتمشلردر.